ضدعفونی بعد از شیردوشی، چرا و چگونه؟

ارزش ضد عفونی سر پستانک بعد از شیردوشی امروز کاملاً پذیرفته شده است ( جدول ۲). دامدارانی که این کار را بسیار پرزحمت و گران قیمت می پندارند، باید توجه داشته باشند، که به طور میانگین تنها ۴ تا ۶ ثانیه برای هر گاو و تقریباً  هفت و نیم لیتر ماده ضدعفونی کننده به ازای هر گاو در سال برای دوبار شیردوشی در روز ( ۱۱.۲۵ لیتر در روز برای سه بار شیردوشی ) و تقریباً ۲۳ دلار آمریکا (برای دو بار شیردوشی در روز) و ۳۵ دلار آمریکا (برای سه بار شیردوشی در روز) در یک سال برای این کار مورد نیاز است. 

 

ضدعفونی پستان به کاهش ورم پستان واگیر دار با منشا استافیلوکوکوس ها، استرپتوکوکوس آگالاکتیه و گونه های مایکوپلاسما[۱]، کمک می کند. مداومت در ضدعفونی سرپستانک بعد از شیردوشی، بروز عفونت های جدید پستان را که به وسیله این میکروارگانیسم ها به وجود می آید، تا ۵۰ درصد یا بیشتر کاهش می دهد. هر چند که این روش محافظت کمی در برابر پاتوژنهای محیطی مانند کلی فرم ها ایجاد می کند.

جدول ۱ : معیارهای کنترل ورم پستان درکشورهای عضو فدراسیون بین المللی گاوشیری

A : توصیه به بهبود مدیریت و بهبود جایگاه ها،B  : بررسی ماشین شیر دوشی و روش نگهداری آن،C  : شستشوی سر پستانک قبل از شیردوشی،D  : ضدعفونی سر پستانک قبل از شیر دوشی،E  : ضدعفونی سر پستانک بعد از شیردوشی،F : درمان گاوها در زمان خشکی،G  : درمان موارد بالینی ،H : حذف موارد مزمن، I : شمارش سلول ها  ،J : تست روتین باکتریایی گاوها ،K  : معیارهای دیگر،۱. راهنمایی برای بهبود شیردوشی با دستگاه ،۲. California mastitis test  (تخمین سلول های سوماتیک) هر دو هفته ،۳. مشاوره تغذیه،۴. توضیح داده نشده،۵.  مدیریت شیردوشی،۶.  بررسی باقیمانده های شیر و شمارش باکتریایی

ND: no data

روش ها

۱)غوطه ور سازی سرپستانک به روش دستی[۲]

این روش به خوبی پوست ناحیه سرپستانک را پوشش می دهد و بهترین روش ضدعفونی سرپستانک است. محلول های ضدعفونی کننده درون فنجان باز یا بسته[۳] به کار برده می شود. این فنجان ها غیر قابل نشت بوده، در نتیجه میزان اتلاف را کاهش می دهد و به پر کردن مجدد کمتری در طول شیردوشی نیاز دارد. یک فنجان ماده ی ضدعفونی کننده، بدون پر کردن مجدد فنجان، تقریبا برای ۲۵ گاو پس از شیر دوشی  مناسب است.

پس از اتمام شیردوشی محلول باقی مانده در فنجان ها باید دور ریخته شده، فنجان ها تمیز شسته شوند و تا نوبت بعدی شیردوشی خشک نگه داشته شوند.

۲)اسپری سرپستانک به روش دستی[۴]

اسپری سرپستانک به صورت دستی، شامل استفاده از یک ظرف تحت فشار با یک نازل مناسب است، که درانتهای منحنی لوله بلند اسپری قرار گرفته است. آن دسته از کارگران شیردوشی که این روش را ترجیح می دهند، ادعا می کنند، در این حالت مواد ضدعفونی کننده ی کمتری استفاده می شود و علاوه بر این که محلول همیشه تمیز باقی می ماند، غلظت یکنواخت تری نسبت به حالت غوطه ور سازی دارد. با این وجود هنگامی که اسپری کردن به سرعت انجام می شود، ممکن است سرپستانک ها اسپری نشوند. در پستان هایی که موقعیت قرارگیری سرپستانک ها غیر طبیعی است، این احتمال وجود دارد که پا مانع از رسیدن ماده ی ضدعفونی کننده به یکی از سرپستانک ها شود.  خطر اشتنشاق مداوم قطرات شیمیایی باعث شده است که  از روش غوطه ور سازی به طور گسترده تری استفاده شود.

۳)ضدعفونی خودکار سرپستانک [۵]

دستگاه های ضدعفونی خودکار سرپستانک پس از شیردوشی، معمولا به وسیله ی حرکت گاو فعال می شوند و در قسمت خروج چاله شیردوشی قرار گرفته اند. نمونه ی این دستگاه ها اکثرا تجربی[۶] است و تنها تعداد کمی به صورت تجاری فروخته می شوند. این دستگاه ها (در صورتی که به درستی ساخته شده باشند) می توانند باعث پوشش خوب انتهای سرپستانک ها و اطراف آن ها شوند. در این حالت به حضور کارگران نیازی نیست و خطر استنشاق قطرات شیمیایی برای آن ها وجود ندارد. مشکل دستگاه های خودکار این است که میزان مصرف ماده ی ضدعفونی کننده در آن ها دو برابر روش دستی است.

[۱] Mycoplasma spp.

[۲] Manual teat dipping

[۳] Open or closed cup

[۴] Manual teat spraying

[۵] Automatic teat disinfection

[۶] experimental

منبع: سند Rev. sci. tech. Off. int. Epiz., 1995,14 (1), 207-224) منتشر شده در OIE (سازمان بین المللی کنترل بیماری های واگیردامی)