تاثیر به کار گیری بسترهای کمپوست بر رفاه و آسایش گاوهای شیری (بخش اول: شرایط بدنی، اسکور بهداشتی و تغییرات پوستی)

 

ارزیابی آسایش گاو­ها در گله برای راهبردهایی که با هدف رسیدن به آسایش، سلامت و نرخ تولید مورد نظر و حتی افزایش تولید اهمیت دارد. برای ارزیابی صحیح کیفیت زندگی حیوان Fraser و Webster بر نیاز به اندازه گیری شاخص هایی  بر پایه­ی محیط نگهداری و خود دام تاکید کردند. در واقع مطالعات نشان داده­ است که سیستم نگهداری و مدیریت تاثیر بسزایی روی آسایش گاو­های شیری دارد.

سیستم­های نگهداری آزاد به گاو­های شیری اجازه می­دهند تا آزادانه در جایگاه حرکت کنند و الگو­های رفتاری طبیعی خود را نشان دهند. Haley و همکاران بر تاثیر سیستم نگهداری بر رفتار خوابیدن گاو تاکید داشته و آن را به نسبت رفتار­ غذا خوردن، ارتباطات اجتماعی و … در اولویت دانستند. درواقع گاو خوابیدن را به سایر رفتارهای خود ترجیح می دهد. کاهش زمان خوابیدن ناشی از بستر نامناسب باعث بروز استرس­های رفتاری و فیزیولوژیک می­شود که ممکن است روی سلامت و عملکرد گاو تاثیر بگذارد. ساختار بستر، نوع و کیفیت ماده­ی استفاده شده در آن همگی در تامین راحتی گاو اهمیت دارند. جایگاه های  نامناسب که باعث کاهش زمان خوابیدن و  افزایش زمان ایستادن دام در راهرو­های بتنی می­شوند، خود سبب بالا رفتن رخداد آسیب­ به سم­ها شده و به همین دلیل در سیستم فری استال نسبت به سیستم بستر کمپوست سم ها بیشتر آسیب می بینند.

جایگاه های با بسترکمپوست نوعی دیگر از سیستم نگهداری آزاد است که به تازگی محبوبیت بالایی پیدا کرده است. Barberg و همکاران نشان دادند، دامداران به استفاده از این سیستم تمایل دارند چرا که راحتی، سلامت و طول عمر گاو­ها بیشتر شده و همچنین کار­های روزمره دامداری راحت­تر انجام می­شود. بستر کمپوست از نظر مدت زمان و حالت طبیعی در خوابیدن و تعاملات اجتماعی موثر شناخته شده است. سیستم­های سنتی (BP) و فری استال که امروزه به صورت گسترده برای گاو­های شیری استفاده می­شوند، محدودیت­هایی دارند. مهم­ترین مشکل سیستم­های BP ، مشکل کثیفی گاو­هاست که باعث ورم پستان نیز ­شده و  مهم­ترین مشکل سیستم فری استال  آسیب­های سم است.

تا کنون مطالعات اندکی در مورد تاثیر جایگاه های با بسترکمپوست روی سلامت، رفتار و کیفیت زندگی گاو­ها صورت گرفته است. در مطالعه­ی دیگر Barberg و همکاران رفاه، عملکرد و سلامت پستان را در گاو­های یک گله شیری قبل و بعد از تغییر سیستم نگهداری با هم مقایسه کردند. Husfeldt و Endres رابطه بین جنس بستر و برخی معیار­های رفاه حیوان را در ۳۴ دامداری شیری سنجیدند که از بین آن­ها ۴۵% از دامداری ها، بستر از نوع تشک (Mattress) و ۵۵% آنها بستری از نوع بسترهای عمیق استفاده می کردند. با اینکه امروزه برخی مطالعات شروع به مقایسه بستر­های کمپوست با سیستم­های دیگر کرده­اند، هنوز برای مقایسه ۳ سیستم در یک دامداری و در یک زمان معین داده کافی نداریم. هدف از این مطالعه بررسی راحتی و رفتار گاو­های شیری در این ۳ نوع سیستم نگهداری در یک دامداری است. برای ارزیابی این دو فاکتور از دستورالعمل Welfare quality protocol استفاده شده است و همچنین از الگو­های رفتاری در محل استراحت ارزیابی به عمل آمده است. در این بخش از مقاله به بررسی نتایج این مطالعه در مورد شرایط بدنی دام ها، میزان بهداشت و تغییرات پوستی می پردازیم.

شرایط بدنی

نسبت گاو­های خیلی چاق و خیلی لاغر با تغییر سیستم نگهداری تغییری نمی­کند. Adams و همکاران رابطه­ای بین سیستم نگهداری و BCS پیدا نکردند و گزارش کردند که استفاده از آب پاش و مه پاش برای خنک کردن گاو­ها و استفاده از جیره­های بالانس شده درصد گاو­های لاغر را کم می­کند. گاو­های مطالعه شده طی این آزمایش نیز از همین سیستم­های خنک کننده و همین نوع جیره بهره­مند بودند.

بهداشت گاوها

درصد گاو­های با پا­ها و سرپستان­های کثیف در سیستم­های نگهداری مورد بررسی تفاوتی نداشت. اما کثیفی پستان در گاو­های نگهداری شده در CBP و BP به نسبت فری استال بیشتر بود (p < 0.001) . مضاف بر این، گاو­های BP بیشترین مقدار کثیفی ناحیه ران را نشان دادند در صورتی که این مقدار در فری استال در کمترین مقدار خود بود (در همه حالات p <  ۰.۰۰۱ بود). بهداشت گاو­ها با میزان رخداد ورم پستان در ارتباط است و برخی مطالعات نشان داده­اند که سیستم­های سنتی باعث افزایش رخداد ورم پستان می­شوند. اگرچه داده­ای در ارتباط با میزان رخداد ورم پستان در این مطالعه ثبت نشده است و در حین مطالعه­ی کیفیت کمپوست را ارزیابی نشده، باور بر این است که کیفیت کمپوست فاکتور مهمی در کاهش تعداد میانگین سلول های سوماتیک شیر و همچنین میزاد رخداد ورم پستان بالینی است.

تغییرات پوستی

گاو­های نگهداری شده در فری استال شیوع بیشتری از تغییرات پوستی متوسط تا شدید را نسبت به گاو­های CBP و BP نشان دادند (p < 0.001). تغییرات پوستی به ازای نواحی مختلف بدن در ناحیه تارس (تغییرات شدید) و تغییرات متوسط تا شدید در گردن/ شانه/ پشت و فلنک/ کنار/پستان و کارپ در سیستم­های مختلف تفاوتی نداشت. در فری استال به نسبت BP درصد بیشتری گاو با تغییرات پوستی متوسط (p = ۰.۰۳۵) و شدید (p = ۰.۰۰۶) در ناحیه ران دیده شدند. گاو های فری استال بیشترین میزان تغییرات پوستی متوسط در ناحیه تارس (p < 0.001) را نشان دادند در حالی که گاو­های CBP کمترین (p = ۰.۰۰۷) را نشان دادند. علی رغم مزایای بهداشتی گزارش شده برای سیستم فری استال، داده­های مقدار بیشتری از آسیب متوسط تا شدید را به نسبت CBP و BP نشان داد. از آنجایی که زخم­ها و التهابات ممکن است دردناک باشند و نواحی موریختگی نشان­دهنده­ی ناسازگاری با محیط است، مشکلات پوستی نشان­دهنده­ی کاهش کیفیت زندگی حیوان است. به طور کلی رخداد بیشتر ضایعات به سیستم فری استال نسبت داده شده است. Barberg و همکاران گزارش کردند که گاو­های سیستم CBP به نسبت فری استال کمتر دچار آسیب مفصل خرگوشی می­شوند. همچنین van Gastelen  و همکاران و Husfeldt و Endres متوجه کاهش درصد گاو­های با مفصل خرگوشی سالم در بستر­های سخت شدند.

 

منبع:

Fernández A, Mainau E, Manteca X, Siurana A, Castillejos L. Impacts of Compost Bedded Pack Barns on the Welfare and Comfort of Dairy Cows. Animals (Basel). 2020 Mar 4;10(3):431. doi: 10.3390/ani10030431. PMID: 32143352; PMCID: PMC7142598.