در آنالیز شیر مخزن چه مواردی مورد آزمایش قرار می گیرد؟

شمارش سلولهای سوماتیک (BTSCC)

بسیاری از آزمایشگاه هایی که آنالیز کیفیت شیر را انجام می دهند، تعداد سلول های سوماتیک را بررسی می کنند .آزمایشگاه هایی که تعداد زیادی نمونه شیر را بررسی می کنند، آزمونهای الکترونیکی شمارش سلولهای سوماتیک را برای برآورد تعداد سلولهای سوماتیک انجام میدهند.تعداد سلولهای سوماتیک یک شاخص قابل دسترس برای ارزیابی سلامت پستان و کیفیت شیر به ویژه در گله های درگیر با ورم پستانهای واگیردار است. تحقیقات نشان داده است در زمانی که کارتیه ها غیر عفونی هستند ارتباط معنی داری بین مرحله شیرواری و سن دامها در گاوهایی با سوماتیک بالای ۲۵۰ هزار دیده نشده است.در مجموع شمارش سلولهای سوماتیک امکان ارزیابی کلی وضعیت بهداشتی پستان ها در گله را برای دامپزشک فراهم می کند .برای تعیین وضعیت بهداشتی پستان ها در گله، در نظر داشتن نتایج حداقل ۴ نمونه گیری در یک دوره ۴ هفته ای ،ضروری است. بررسی که در کانادا صورت گرفت نشان داد که در شرایطی که تفسیر شمارش سلولهای سوماتیک بر پایه نتایج ۶ ماه گذشته گله باشد،توان شمارش سلولهای سوماتیک در شیر مخزن در پیشگویی میزان عفونت کارتیه ها در مقایسه با تنها یکبار تعیین سلولهای سوماتیک ۸۰ درصد در مقابل ۴۵ درصد می باشد.تخمین درصد کارتیه های عفونی و درصد افت تولید در جدول ذیل نشان داده شده است.

درصد افت تولید درصد کارتیه های عفونی BTSCC/ml
۰ ۶ ۲۰۰۰۰۰
۶ ۱۶ ۵۰۰۰۰۰
۱۸ ۳۲ ۱۰۰۰۰۰۰
۲۹ ۴۸ ۱۵۰۰۰۰۰

(Standard plate count(SPC

این آزمون یکی از معمول ترین آزمون هایی است که مورد استفاده قرار می گیرد و معرف باکتری های هوازی موجود در شیر است. برای انجام این آزمون، رقت مناسب شیر را در محیط کشت به مدت ۴۸ ساعت و در دمای ۳۲ درجه سانتی  گراد در انکوباتور  قرار می دهند سپس  کلونی ها شمارش می شود و به صورت واحدهای تشکیل دهنده کلونی در میلی لیتر گزارش می شود.

این شاخص بیانگر مجموعه باکتری هایی است که در جریان شستشوی سیستم شیردوشی و سرد کردن شیر همچنان از بین نرفته اند، لذا کاهش ان در گرو عوامل ذیل می باشد:

۱.شستشو و ضدعفونی صحیح دستگاه شیردوشی

۲.سرد کردن سریع و باقی ماندن در دمای مناسب

۳.رعایت نکات بهداشتی در زمینه آماده سازی سرپستانک قبل از اتصال دستگاه شیردوشی

۴.نظافت به موقع و منظم چاله شیردوشی

۵.تمیزی پستان دامها

۶.کف نکردن شیر

۷.کثیف بودن دست های کارگران شیردوش

(Preliminary incubation count(PIC

این آزمون برای برآورد تعداد باکتری های سرمادوست موجود در تانک است. با توجه به اینکه برای شمارش این شاخص نمونه شیر مخزن در دمای ۱۲.۷ درجه سانتی گراد به مدت ۱۸ ساعت آنکوبه می شود، در طی این آزمون، باکتری هایی می توانند رشد کنند که در جریان سرد کردن شیر از بین نرفته اند و همچنان زنده اند. یعنی در روند سرد کردن شیر چه از نظر سرعت و چه از نظر دمای شیر اشکال وجود دارد، اما مهم تر از این مسئله در مورد افزایش این شاخص ،نقص در تمیز کردن دستگاه ها و ورود میکروب به شیر است، چراکه حتی با سرد کردن صحیح نیز در صورتی که ورودی میکروب به شیر بالا باشد نمی توان این بار میکروبی را به حد استاندارد رساند.

نکاتی که بایستی در این مورد مد نظر قرار گیرند عبارتند از:

۱.نقص در پلیت کولر

۲.کثیف بودن گاو(تیت،پستان،دم،پا،پهلو)

۳.عدم تعویض به موقع لاینرهاو کثیف بودن داخل لاینرها

۴.کثیف بودن پولساتورها و خطوط عبور شیر

۵.نقص در نظافت و ضدعفونی سیستم شیردوشی

۶.آلوده بودن آب به ویژه توسط کلی فرمها و گونه ها ی سودوموناس

۷.نامناسب بودن دمای آب داغ به منظور شستشوی دستگاه شیردوشی(دمای آب باید در هنگام شروع عملیات شستشوی سیستم حدود ۶۸-۷۲ درجه سانتی گراد و در اتمام و به هنگام خروج از سیستم در حدود ۴۸ درجه سانتیگراد باشد)

۸.آماده سازی نامناسب و ناقص سرپستانک ها قبل از اتصال ماشین شیردوشی

باکتریهای کلی فرم و انواع استرپتوکوک نیز از عوامل بالا بردن این عدد می باشد.

(Lab pasteurized count)LPC

برای ارزیابی این شاخص نمونه شیر را در دمای بالای ۶۲.۷ درجه به مدت ۳۰ دقیقه آنکوبه می کنند. باکتری هایی که توان ماندگاری در دمای بالای ۶۲.۷ را دارند، اکثرا” از گونه باسیلوس ها هستند و در این شرایط باقی می مانند. که البته جز عوامل ایجاد کننده ورم پستان محسوب نمی شوند. عواملی که برافزایش LPCموثر هستند:

۱.نظافت ناصحیح تجهیزات شیردوشی و پایین بودن دمای آب هنگام شستشوی سیستم شیردوشی(زیر ۷۰ درجه سانتی گراد)

۲.نشتی در پمپ ها

۳.ته نشین شدن سنگ شیر (milk stone) در سطوح در تماس با شیر

۴.فرسودگی واشرها و سایر قسمتهای لاستیکی دستگاه

  1. کثیف بودن گاوها

Coliform count

شمارش کلی فرم ها آزمونی است که وضعیت حضور باکتری با منشا مدفوع و محیط آلوده به مدفوع را بیان می کند .نمونه شیر در محیط مک کانکی آگار برای ۴۸ ساعت و دمای ۳۲ درجه سانتی گراد آنکوباسیون می شود. سپس کولونی های کلی فرم شمارش می گردد.با توجه به این که کلی فرم ها به فراوانی در مدفوع یافت می شوند، هرگونه آلودگی مدفوعی که وارد شیر گردد موجب افزایش این عدد می شود موارد ذیل در این خصوص حائز اهمیت هستند:

۱.کثیف بودن دام ها

۲.پایین بودن سطح بهداشت بستر،راهروهای محل عبور و مرور دامها،انتظار شیردوشی و پای آخورها

۳.عدم رعایت نکات بهداشتی در زمینه شستشو ،پری دیپ و خشک کردن سرپستانک

۴.کثیف بودن تجهیزات در چاله شیردوشی

۵.عدم توجه به لغزش لاینر حین دوشش

آزمون هایی که برای شناسایی  پاتوژن های مسبب انواع ورم پستان (واگیردار و محیطی) مورد استفاده قرار می گیرند:

ارگانیسم های عامل ورم پستان را می توان به دو دسته تقسیم نمود:

۱.واگیردار

۲.محیطی

مهمترین اورگانیسم های عامل ورم پستان واگیر دار عبارتند از استافیلوکوکوس اورئوس،استرپتوکوکوس آگالاکتیه وگونه های مایکوپلاسما

و در مورد عوامل محیطی مسبب ورم پستان می توان استافیلوکوکهای کوآگولاز منفی(CNS)،استرپتوکوکهای محیطی و شبه استرپتوکوکها،کلی فرم ها و گرم منفی های غیر کلی فرمی (Pseudomonas,Serratia)را نام برد.

در جدول ذیل تفسیر نتایج آزمون شیر مخزن در مورد پاتوژن های مسبب ورم پستان بررسی می گردد:

پاتوژن منبع  

کم

تعداد

متوسط

 

زیاد

بالابردن BTSCC بالابردنSPC پیشنهاد
Staph.aureus کارتیه های آلوده،زخمهای روی تیت ها،گاوهای جدید ورودی به گله <1 ۱۰-۵۰ >50 ** واگیردار،شستشو و ضدعفونی دستهاو ضدعفونی داخل لاینرها
Strep.agalactiae کارتیه های آلوده و گاوهای جدید ورودی به گله <1 ۱۰-۵۰ >50 ** ** واگیردار،شستشو ضدعفونی دستها و داخل لاینرها
Mycoplasma spp. کارتیه های آلوده و گاوهای جدید ورودی به گله منفی مثبت مثبت ** واگیردار،شستشو ضدعفونی دستها و داخل لاینرها
Corynebacterium bovis کارتیه های آلوده و گاوهای جدید ورودی به گله <500 ۵۰۰-۱۰۰۰ >1000 * واگیردار،شستشو ضدعفونی دستها و داخل لاینرها
Environmental Strep(uberis,dys.galactiae) مدفوع ،بستر،کثیفی و رطوبت تیت و کثیفی لاینرها <500 ۵۰۰-۱۰۰۰ >1000 * ** خشک و تمیز کردن تیت ها و مکانهایی که تیت ها در معرض آلودگی هستند مثل جایگاهها و زایشگاه
Staph.coagulase negative(CNS) روی سطح پوست تیت،بستر ودر جریان کاهش بیش از حد طبیعی سوماتیک <500 ۵۰۰-۱۰۰۰ >1000 خشک بودن تیت همه گاوها،پری دیپ و پست دیپ صحیح
Coliforms(E.coli,Klebsiella) مدفوع،بستر،کثیفی ورطوبت تیت <50 ۵۰-۱۰۰ >100 * * اصلاح موی پستان و دم و تمیزی جایگاه
Pseudomonas آب،خاک و مدفوع تجهیزات کثیف شیردوشی،اب آلوده وآنتی بیوتیک های آلوده عامل انتقال می باشند
Yeast &molds کارتیه های آلوده Found in contaminated treatmens&muli-dose

 

منابع:

۱-Jayaro B.M.,Wolfgong D.R.2003.Bulk tank milk analysis a useful tool for improving milk quality and herd udder health.

۲-Jayaro B.M.2000.bulk tank milk analysis:a tool for improving milk quality andtroubleshooting Mastitis in a dairy herd.

۳-Radostis O.M.,GayC.C.,Blood D.C.,Hinchelif K.M.2000.Veterinary Medicine,A textbook of the Disease of cattle,Sheep,Goats and Horses,9th ed:613,615.

۴.Jones G.M.2009.Virginia Cooperative Extension,Testing Bulk Tank Milk Samples.

, , ,